Wie het niet bevalt, sodemietert maar op – hoe Claudia de Breij zonder handrem haar Oudejaars heeft voorbereid

Claudia de BreijBeeld Lin Woldendorp

 Van de misstanden rond het Groningse gas tot die bij De wereld draait door: materiaal genoeg voor Claudia de Breij en haar oudejaarsconference – wat niet wil zeggen dat het een makkie was. ‘De Oudejaars is een worsteling.’

In de artiestenfoyer van de Stadsschouwburg in Utrecht legt Claudia de Breij omstandig uit hoe het zit met de verborgen rits in het pak van couturier Jan Taminiau. Over een paar uur zal ze het voor de tweede keer dragen.

De verborgen rits leidde een paar dagen geleden in hetzelfde theater nog tot een hoop heisa, vanwege de tere stof van het pak en de plek, in het midden aan de voorzijde. Ze zat er steeds mee te kutten en toen ging de naad onder de rits stuk, vlak voor het begin van de voorstelling. ‘Het was net of er een vulvaatje opensprong.’ Toen heeft ze haar oude, zwartleren pak maar weer aangetrokken.

En dat terwijl uitgerekend die avond haar Oudejaarsconference 2022 voor de eerste maal geopend was voor de recensenten van kranten en tijdschriften. Enfin, een hoop heisa dus, in haar hoofd. Het is trouwens een rood pak geworden, geen blauw. Rood paste beter bij het decor, vond Taminiau, en zij uiteindelijk ook.
Zaterdag 17 december: alles moet goed zijn, het is de Oudejaars

Het is zaterdag 17 december. Na een aanloop die op 2 september in het Werftheater is begonnen, ook in Utrecht, heeft De Breij (47) de grote zalen bereikt. Een belangrijke etappe op de lange weg naar Groningen is daarmee voltooid. In Groningen zal haar derde ‘Oudejaars’ – zo noemt De Breij de voorstelling – op 31 december finishen voor de tv-registratie van BNNVara, na 55 oefeningen in het hele land, zonder uitzondering in uitverkochte zalen.

Jan Taminiau is anderhalve maand bezig geweest met het pak. Zij heeft hem een keer bezocht in zijn atelier in Baambrugge en daarna vaak telefonisch overleg gehad. Het pak moet aan strenge eisen voldoen: stoer, maar toch vrouwelijk, strak, maar met voldoende bewegingsvrijheid, brede schouders, slanke taille. ‘Een tuttig kraagje kan alles verpesten.’

Zijn eerste associatie: Elvis Presley. Taminiau had net de film over hem van Baz Luhrmann gezien, en zij ook. ‘Zo’n Elvis-pak dus.’ Plus: glanzende rode pailletten, gouden kraaltjes, mouwen tot de elleboog. Een jurk was geen optie, want een jurk werkt niet op het podium. ‘In een jurk is het moeilijk grappen maken’. Het is iets fysieks, het is moeilijk om uit te leggen.

Het is een kostbaar pak. Moppie, had haar moeder gezegd, is dat niet wat overdreven, eerst zo’n duur decor en dan ook nog eens zo’n duur pak van een bekende modeontwerper? Peter Pannekoek had in zijn oudejaarsconference aan een smoking genoeg, en Youp van ’t Hek aan een paar bretels. Ik kijk niet naar wat Peter en Youp doen, was haar reactie, ik vraag me alleen maar af wat Barbra zou doen. Allebei de slappe lach.

Waar het om gaat: ‘Het moet goed zijn. Alles moet goed zijn. Ik moet uitpakken. Het is de Oudejaars, ik moet extra mijn best doen.’

22 december: Claudia de Breij speelt de Oudejaarsconference 2022 in de Koninklijke Schouwburg Den Haag.Beeld Lin Woldendorp22 december: Claudia de Breij speelt de Oudejaarsconference 2022 in de Koninklijke Schouwburg Den Haag. Beeld Lin Woldendorp

Een half jaar eerder is ze benaderd door de Volkskrant. De krant heeft naar eigen zeggen een ‘goed idee’ voor een eindejaarsverhaal: De Breij volgen tijdens de maandenlange voorbereiding op haar Oudejaarsconference, de derde na 2016 en 2019. Haar reactie: ‘Ik vind het óók een goed idee!’
Donderdag 2 juni: ‘Beheers je, eikel’

De kennismaking vindt plaats in het ‘schrijfhuisje’ in het centrum van de stad waar ze opgroeide en woont, Utrecht. Het is ook haar oefenruimte, de gitaren staan klaar. Op het toilet hangt de poster van haar tweede Oudejaars, een klassieker met een naakte vrouw (zij zelf) die in extase de armen spreidt en wier kruis wordt bedekt door het getal 2019. Naast haar staat een verbaasde ezel.

De Breij deelt het schrijfhuisje met haar vrouw, schrijver en historicus Jessica van Geel. Het is 2 juni, de zomer is nog niet begonnen, de vakantie met het gezin – ze hebben twee zoons – zit nog in het vat. Ze gaan dit jaar naar Ibiza, ‘voor de kinderen ook’.

Het nieuws wordt gedomineerd door de oorlog in Oekraïne, het jubileum – 70 jaar op de troon – van koningin Elizabeth II, het nakende olie- en gastekort, het einde van de Amsterdamse band De Dijk en de chaos op Schiphol. Matthijs van Nieuwkerk is bij BNNVara op NPO 1 een nieuwe quiz begonnen, The Connection.

De Breij is hier vaker dan gewoonlijk, om te schrijven. De zolder thuis wordt al sinds maart bezet door twee vluchtelingen, een moeder en zoon uit Charkov, Oekraïne. De jongen, hij is 17, wordt in het plaatselijke Prinses Máxima Centrum behandeld voor lymfeklierkanker. De communicatie verloopt grotendeels via Google Translate. De Breij probeert zich het Russisch machtig te maken, en later misschien Chinees en Arabisch ook nog. ‘Want dat zijn de potentiële vijanden. De mensen die het kamp overleefden waren vaak tolken.’

Vragende blik van de verslaggever. ‘Ja, ik ben serieus. En ook niet. Want ik ga niet al die talen leren. Maar het komt wel in me op.’

Aan de muur beneden hangt een foto, gesigneerd zelfs, van Barbra Streisand, de Amerikaanse zangeres, actrice en feminist – haar idool. Dat begon met Yentl, de muziekfilm uit 1983 waarin Streisand – De Breij valt het kort samen – zich sterk maakt voor vrouwenrechten. ‘Het motto van de film: Nothing’s impossible.’

De Breij zag haar ooit aan het werk in New York, waar Streisand vanuit de zaal door een man werd aangevallen vanwege haar ‘Democratische praatjes’. De reactie van Barbra: If you don’t like it, shut the fuck up, you get your money back. De Breij: ‘Héérlijk.’

Prachtige zang, een breed repertoire, trouw aan haar overtuigingen en wie het niet bevalt, sodemietert maar op: zo moet het ook volgens haar. ‘De Oudejaars is een worsteling. Ik wil het liefst dat iedereen aardig is voor elkaar, en vooral voor mij. Maar zo gaat het niet, niet iedereen vindt wat ik vind en ik krijg straks vast weer van alles over me heen.’ Het zij zo. Als het zelfs Barbra overkomt, zal zij het ook maar moeten incasseren.

De Breij heeft zichzelf geïsoleerd, min of meer, net zoals in 2016 en 2019. De tijd begint te dringen, ook al is het pas juni. Als ze zichzelf nu niet opsluit, dan redt ze het niet. De eerste try-out vindt plaats op 7 september en ze gaan straks ook nog op vakantie. Meer dan zo nu en dan een overhoring van het huiswerk van de kinderen zit er niet in. (De rollen zijn verdeeld. Zij de talen, Jessica wis- en natuurkunde.) Alles wat niet direct met het werk te maken heeft, wordt afgezegd en weggeduwd, in toenemende mate van irritatie. ‘Het gewone leven probeert er steeds tussendoor te komen. Ik wil nu niet naar Khalid & Sofie!’

Haar geluk: een Marathoninterview bij de VPRO met hoogleraar hedendaagse Europese geschiedenis Mathieu Segers, eind 2021 al. Segers trok op de radio een vergelijking tussen de sirenen die Odysseus in de Odyssee van Homerus proberen te verleiden en de lokroep van het nationalisme. Omdat hij weet dat hij zich niet kan beheersen en zal gaan luisteren naar de onweerstaanbare sirenen, bindt Odysseus zichzelf vast aan de mast.

Hebbes, dacht De Breij. Zo kreeg ze een groot stuk toegeworpen van haar eindejaarspuzzel, een krachtige metafoor: de sirenen als het kwaad en de mast als de instituties, ‘de EU, de overheid, noem maar op’, die de burgers moeten beschermen tegen onheil. ‘En ik heb niet eens op het gymnasium gezeten. Van de Odyssee lees ik een kinderversie, dat kan ik nog net aan.’

Nog eentje: de misstanden bij The Voice. Geen ontkomen aan. Ze snapt nog dat kerels denken: hm, lekker ding. En dat ze denken: zal ik het proberen? ‘Alleen: bind je maar vast aan de mast. Beheers je, eikel’.

16 september: try-out met de aantekeningen erbij in theater Walhalla, Rotterdam.Beeld Lin Woldendorp16 september: try-out met de aantekeningen erbij in theater Walhalla, Rotterdam.  Beeld Lin Woldendorp

Steeds meer puzzelstukken vielen in elkaar. Een grote: de lokroep van het Groningse en Russische gas. De kern: geld boven mensen, financiële belangen boven het welzijn van burgers, inhalige klootzakken. ‘Door het neoliberalisme is de hele sociale woningbouw naar de tering gegaan.’ Ze windt zich er mateloos over op, maar profiteert er ook van, als cabaretier. ‘Het hele dossier gas en Groningen is smullen voor mij.’

Al in januari besloot ze om het driedaagse slotakkoord van de Oudejaars, op 29, 30 en 31 december, te verplaatsen van het DeLaMar in Amsterdam – alles was al rond – naar de Stadsschouwburg in Groningen. Ze had genoeg aan een blik op de lange rijen in Groningen, de versufte massa voor de loketten waar in januari subsidie kon worden aangevraagd voor de verbetering van woningen in het aardbevingsgebied.

En zij zou dus vér daarvandaan, in Amsterdam, gaan vertellen over de misstanden daar, en hoe belangrijk het Groningse gas voor het land is en hoe de Groningers zijn bedrogen. Dat klopt niet, concludeerde ze, en ze belde haar manager, Petra de Groot. ‘Als ik het niet zou hebben geprobeerd, had me dat het hele jaar dwars gezeten.’ DeLaMar ging akkoord en kreeg een grote bos bloemen.

Ze schrijft nog niet. In dit stadium van de Oudejaars wordt alleen het materiaal verzameld en achtergrondinformatie vergaard, vanaf 1 januari. Onophoudelijk volgt ze het nieuws. De Breij leest, knipt, plakt, maakt aantekeningen in opschrijfboekjes. Grappen worden genoteerd in haar telefoon, bij het ontbijt leest ze ze voor aan haar vrouw. ‘Meestal is het resultaat een glazige blik.’

‘Ik zie mezelf totaal niet als iemand met macht. Maar die heb ik kennelijk wel.’Beeld Lin Woldendorp‘Ik zie mezelf totaal niet als iemand met macht. Maar die heb ik kennelijk wel.’        Beeld Lin Woldendorp

Ze laat krantenknipsels zien met berichten over FvD en het antisemitisme binnen die partij, de Nokia van Mark Rutte, Shell, de uit de hand gelopen kosten van de renovatie van de Afsluitdijk. Een stuk over de gevolgen van de coronapandemie op de mentale gesteldheid van jongeren.

Een belangrijk thema, zegt ze. Ze vertelt over de zelfmoord, kort geleden, van een lid van het Utrechtsch Studenten Corps, ze had op haar telefoon nog een oproep langs zien komen om naar hem uit te kijken. Een paar uur later werd hij gevonden. Ze denkt erover om er in de voorstelling iets mee te gaan doen, een liedje misschien, of iets groters, ze weet het nog niet.

Meer columns en knipsels, uit de Volkskrant, Trouw en NRC vooral. Groningen en het gas, een column over Johan Derksen, misbruik in de turnwereld, de wooncrisis. Hard lachend: ‘Eigenlijk gaat dit de hele tijd over hetzelfde: waar is Claudia nou weer kwaad over?’

Haar voorbereiding is minutieus. Anderen zouden wellicht zeggen: maniakaal. Als ze zich voorbereidt op een voorstelling over de aantasting en bedreiging van de democratie, zoals in 2019, gaat ze in Den Haag de gangen na van Johan van Oldenbarnevelt en leest ze een paar boeken over de raadpensionaris, ‘hoewel het in de voorstelling uiteindelijk maar een klein lijntje werd’.

In het schrijfhuisje staat het huiswerk op de plank, een half dozijn boeken, onder meer Eigen welzijn eerst van Roxane van Iperen en Waakzaam burgerschap van Ernst Hirsch Ballin, ‘daar heb ik ook zin in.’ De nieuwe tsaar van Steven Lee Myers over Vladimir Poetin staat naast Falend licht van Ivan Krastev en Steven Holmes, een boek over de politieke cultuur in Oost-Europa. ‘Het valt nog te bezien of ik ze aan het eind van jaar uit heb, maar ik heb ze in elk geval wel.’

Deskundigen worden geraadpleegd, dossiers bestudeerd. Voor haar eerste Oudejaars, in 2016 met de migratiecrisis als hoofdthema, bezocht ze vluchtelingenkampen in Macedonië, Griekenland en Libanon. Voor het ‘andere perspectief’ bracht ze in hetzelfde jaar Jan Dijkgraaf, Annabel Nanninga en Nausicaa Marbe samen voor een etentje. ‘Hilárische avond!’

Wat ze ervan opstak? Dat er niet veel verschil zit tussen hun mate van betrokkenheid, hun motor, en de hare. Ze zag ze altijd als de bully’s die het debat domineren, maar zo zagen zij haar ook. ‘Fascinerend, want ik zie mezelf totaal niet als iemand met macht.’ Schoorvoetend: ‘Maar die heb ik kennelijk wel.’

Walhalla, RotterdamBeeld Lin WoldendorpWalhalla, Rotterdam Beeld Lin Woldendorp

Woensdag 7 september: bozer over alles

Utrecht, woensdag 7 september, het Werftheater aan de Oudegracht, de eerste try-out. De Breij is terug in het kleine (en uitverkochte) theater waar ze haar carrière ooit begon. De temperatuur loopt hoog op, het is een warme dag, iedereen zweet. ‘Welkom op oudjaarsavond!’ Al snel gaat het jasje van haar smoking van de Zara uit.

Haar manager, Petra de Groot, is er ook. De eerste stap naar Groningen is bescheiden, met amper honderd toeschouwers. Een decor ontbreekt, alleen geluidstechnicus Jenneke Obdeijn staat De Breij terzijde. De voorstelling duurt twee uur en een kwartier, véél te lang nog voor de Oudejaars die hooguit tachtig minuten lang mag zijn.

Ze leest de meeste teksten voor van papier en schakelt snel tussen zware en lichte thema’s, tussen ernst en vrolijkheid, tussen Mark Rutte en Glennis Grace, de oorlog in Oekraïne en een oom die deelnam aan het NK paalzitten. De mentale beproevingen die jongeren ondervinden is in de voorstelling een grote bouwsteen geworden, inclusief een liedje.

Ze begeleidt zichzelf, afwisselend op een elektrische en een akoestische gitaar. De gezinsvakantie naar Ibiza wordt benut om een link te leggen met de reis van Odysseus – hij weerstond ter plekke de sirenes. In de apotheose klinkt Het zwanenmeer van Tsjaikovski, een Rus.

Na afloop alcoholvrij bier en een gevoel van opluchting, blijdschap ook. Een boek schrijven over prinses Amalia is leuk, zegt ze, en deelnemen aan het tv-programma Beste zangers ook, maar dit is het echte werk. ‘Dit ben ik. Dit wil ik.’ Claudia is al héél ver, concludeert haar manager opgetogen.

Een paar dagen eerder heeft De Breij alle teksten voorgelezen aan Jessica en gisteren aan Paulien Cornelisse, ook een vertrouweling. Cornelisse is van waarde vanwege ‘een soort lichtheid die bij mij nogal eens ontbreekt’ en haar voorliefde voor persoonlijke onzinverhalen. ‘En die moeten ook in de Oudejaars, anders kan ik beter politicus worden.’

‘Regisseurs die met mij mee gaan denken, passen helemaal niet bij mij. Dan zit ik gelijk tegen het plafond.’ Beeld Lin Woldendorp‘Regisseurs die met mij mee gaan denken, passen helemaal niet bij mij. Dan zit ik gelijk tegen het plafond.’ Beeld Lin Woldendorp

Ze zal dichter Lieke Marsman nog vragen om een blik te werpen op de liedteksten. Morgen komt Titus Tiel Groenestege filmen, de regisseur. Een tolk tussen mij en het publiek, noemt ze hem. Groenestege is vooral de man die de voorstelling vorm geeft. En inhoudelijk? ‘Neuh. Regisseurs die met mij mee gaan denken, passen helemaal niet bij mij. Dan zit ik gelijk tegen het plafond.’

Ze heeft besloten dat ze voor het eerst alleen op het podium zal staan, zonder muzikanten. Een soort revolutie, noemt ze het. Een podium delen met anderen is een compromis. ‘Nu is het de zaal en ik. Ik voel me vrij.’

De handrem gaat eraf, nog meer dan in 2016 en 2019. ‘Ik ben nu nog directer. Ik ben bezorgd. En bozer. Over alles.’
Zaterdag 22 oktober: Jan Dijkgraaf in de zaal, tekst kwijt

Tweeëneenhalve maand later, Zwolle, Schouwburg Odeon. De etappe langs de middelgrote zalen is bijna voltooid. De Breij opent met een liedje, op een melodie uit Het zwanenmeer.

Een boer uit Valthermond,

hangt vlaggen op zijn kop

Een jong gezin slaapt op de grond,

twee dorpen verderop.

We zijn zo bang voor onze ondergang,

maar we zien dezelfde zonsondergang.

Op 22 oktober wordt in Zwolle teruggeblikt op een jaar waarin ‘Nederland tot stilstand kwam als een schip op de bodem van een drooggevallen rivier.’ Ze heeft de voorstelling ingekort tot een uur en eenendertig minuten, de metafoor van het ‘schip der staat’ en de mast is verder uitgewerkt. Een keer is ze haar tekst kwijt.

Terwijl ze zich na afloop in de kleedkamer omkleedt en ontdoet van haar make-up, schat ze dat de Oudejaars voor 75 procent klaar is – en qua tekst voor 90 procent. Ze is verder dan andere jaren, vindt ze. Aan het decor, een zeetafereel is de stijl van de Haagse schilder Mesdag, wordt gewerkt. Het had nog heel wat voeten in de aarde. Bouwers bleken moeilijk te vinden, de prijzen van het materiaal schoten omhoog.

Het metersbrede doek wordt geschilderd, in opdracht van ontwerper Dieuweke van Reij. Printen had ook gekund, dat is een stuk goedkoper, maar zo is het mooier, ook op tv straks. ‘Niet zeiken, dit moet er gewoon komen.’ Nu nog drie strandpalen. Eentje zal ze als mast gebruiken. Het lichtontwerp van Jasper Verhaard is bijna klaar, het team is uitgebreid met lichtman Thijs van der Heide en Jip Swinkels, toneelmeester en chauffeur tegelijk. Het pak dat ze in de laatste weken van december zal dragen, is in de maak.

Toen ze tijdens de pandemie aan retail therapy deed (‘Dat is dat je zo somber en chagrijnig bent dat je aan het kopen slaat’) schafte ze een paar gitaren aan en kleding van Jan Taminiau, de bekende modeontwerper. ‘Ik snap niks van mode, maar wel van hem. Ik knapte er echt van op en dacht: ik vraag Jan.’ Taminiau reageerde enthousiast.

De energiecrisis is ook aan het theater in Zwolle niet voorbijgegaan, er wordt fors bezuinigd op de stookkosten. Gisteren had ze het op het podium stervenskoud. Om op te warmen heeft De Breij vanochtend een Thaise masseur bezocht. Hij heeft over haar rug gelopen. Dat hielp.

Jan Dijkgraaf zat vanavond in het publiek. Hij komt altijd kijken, dat waardeert ze. Plotseling zag ze hem zitten. Dijkgraaf was een van de motoren van het Oekraïne-referendum. ‘Kut, dacht ik, want daar zeg ik iets over. Het is geen leuk praatje voor hem, vanwege Rusland en de oorlog.’

Ze was even van haar à propos. ‘Zou ik het wel gaan zeggen?’ Ze zei het en was daarna haar tekst even kwijt. Haar principe: alles uit de voorstelling moet ze ook in iemands gezicht durven zeggen, of het nou tegen Jan Dijkgraaf, Henk Bleker, Johan Derksen of Glennis Grace is.

Voor de terugreizen naar Utrecht heeft ze sinds deze maand een chauffeur ingehuurd, een stadgenoot. Ze heeft hem gezegd dat ze graag naar Met het oog op morgen luistert. Dít is toeren, denkt De Breij altijd als ze de begintune van het radioprogramma hoort. Idealiter rijden ze precies tijdens de eindtune Utrecht weer binnen.

Het lukte meteen de eerste keer al. Is toch het mooiste wat er is, had de chauffeur gezegd.

Koninklijke Schouwburg, Den Haag. Beeld Lin WoldendorpKoninklijke Schouwburg, Den Haag. Beeld Lin Woldendorp

Zaterdag 17 december: hard erin, Matthijs van Nieuwkerk noemen

Utrecht, 17 december, het decor is klaar - en overweldigend. Rechts op het podium staan drie strandpalen, een gebruikt ze als mast. ‘Met een goed decor is het net alsof je je eigen huiskamer binnenloopt, waar je ook optreedt.’ Haar rode pak zit als gegoten, de verborgen rits is heel gebleven.

De recensenten zijn geweest. Ze heeft altijd last van ze, denkt bij alles: dit is weleens beter gegaan, dit liedje heb ik wel eens mooier gezongen. ‘Ik ben mezelf op zo’n avond constant aan het recenseren.’ Toch voelt ze zich beter dan in 2016 en 2019. ‘Minder gespannen. Zelfverzekerder.’

BNNVara heeft laten weten dat de voorstelling negentig minuten mag duren, ze hoeft daardoor niks te schrappen. De Oudejaars bevat twee nieuwe elementen, het WK in Qatar en grensoverschrijdend gedrag in de televisiewereld. De Breij gaat er hard in, de naam van Matthijs van Nieuwkerk wordt genoemd.

Op 23 november heeft ze op Instagram voor het eerst gereageerd op de misstanden bij De wereld draait Door, het programma dat ze tot 2008 op maandagen presenteerde en waarin ze jarenlang vaak te gast was. De ‘shownieuwsen’, zoals De Breij ze noemt, drongen er wekenlang op aan dat ze een verklaring zou geven.

‘Voor de mensen die beweren dat ik niks zeg omdat dit over BNNVara en de NPO gaat: wacht maar af’, schreef ze op Instagram. En: ‘Ik ben van niemand.’

Haar allereerste gedachte na het lezen van het stuk in de Volkskrant over DWDD? Ze begint te lachen. ‘Ja, sorry hoor, maar alles is materiaal. Al die onthullingen over grensoverschrijdend gedrag hebben mij als cabaretier heel veel gebracht. Als er wordt gezegd dat dit jaar alleen maar verliezers kent, moet ik toch zeggen, nóú....’

Ze was geschokt door het stuk, vanwege de omvang en de heftigheid van de incidenten bij DWDD. De vraag hoe ze zich ertoe moest verhouden, drong zich op. ‘En natuurlijk keur ik dat gedrag af. Maar is dat dan wat iedereen wil horen, zo’n gratuit statement?

Van de angstcultuur kreeg ze niks mee. ‘Toen ik DWDD op de maandagen presenteerde was de sfeer altijd gespannen, maar dat had niks met Matthijs te maken, want die was er niet. Tv hè. Iedereen neemt tv zó serieus.’

Je moet de redactie harder aanpakken, kreeg ze bij de VARA vaak te horen. ‘Dat is het ranzige, het is een cultuur. Heel veel mensen zijn blij dat Matthijs wordt gekruisigd, maar hoe langer we naar hem kijken, hoe langer we niet naar anderen kijken. Terwijl er nu genoeg mensen zijn die zich afvragen of ze de dans zullen ontspringen, of niet – en niet alleen in de tv-wereld.’

Het eind is in zicht, de voorstelling is zo goed als klaar, het gaat nu alleen nog maar om details. Vanochtend heeft ze de laatste opnamen van regisseur Titus Groenestege van de Oudejaars teruggekeken. Best wel goed, dacht ze.

Een paar dagen geleden, in het DelaMar in Amsterdam, had ze weer een bekende in de zaal zien zitten, Sophie Hermans, de fractievoorzitter van de VVD. Amper was ze aan een lange tirade over Mark Rutte begonnen toen ze haar in het gezicht keek. Hermans lachte keihard, op de tweede rij.

In de coulissen in Den Haag. Beeld Lin Woldendorp

De Breij viel even stil, ‘het is net alsof je een grap over je oom maakt terwijl je tante in de zaal zit.’ En toen? ‘Schepje bovenop gedaan. Luister hier maar eens naar, Sophie Hermans.’

Een paar dagen later kreeg ze een bericht van Hermans. ‘Dat is dan weer het grappige van de VVD. Ze verruïneren het land, maar het zijn over het algemeen hartstikke leuke mensen. En ze kunnen tegen een stootje.’ Wat Hermans mailde? ‘Hartstikke mooie voorstelling.’

Vrijdag 24 december: Patriot-raketten en een reservepak

Ze slaapt slecht, al maanden. Te veel spanning in haar lichaam vanwege 31 december, constateerde haar zangdocente, Tamar Niamut. Ze kreeg oefeningen voorgeschreven, die hielpen. ‘Eindelijk slaap ik normaal.’

Het was elke nacht hetzelfde. Paar uur slapen, klaarwakker, podcast luisteren om in slaap te vallen, en dat op repeat. Ze luistert ’s nachts vooral naar podcasts van NRC en de Volkskrant, en naar een duo van BNR. ‘Arend Jan Boekestijn en Rob de Wijk die in hun podcast praten over Himars, Patriot-raketten en Houwitzers, love it.’

Het is 24 december en Claudia de Breij is op weg naar Baambrugge, naar het atelier van couturier Jan Taminiau. Ze gaat een reservepak ophalen, voor de zekerheid.

Volkskrant












Comments powered by CComment

Articles - FJ Related Plus

Mastodon