Tijdens de tussenstop asiel aanvragen: 'lek' op Schiphol in trek bij Cubaanse lhbt'ers

16

0 user and 16 guests have thanked.


Het nieuws ging als een lopend vuurtje onder Cubaanse transgenders, homoseksuelen en lesbiennes: een reismogelijkheid naar 'homohoofdstad' Amsterdam. Wie er het eerst mee kwam, valt niet te achterhalen. Maar iemand ontdekte de sluiproute, en nu zijn ze er. Ruim driehonderd Cubanen hebben in krap drie maanden tijd een asielstatus in Nederland aangevraagd. Advocaten beschrijven het IND-aanmeldcentrum op Schiphol al als een 'klein Havana'.


Cuba verlaten was voor de meeste ingezetenen van het socialistische eiland in de Cariben tot voor kort niet mogelijk - exitvisa werden door de Cubaanse overheid nauwelijks verstrekt. Maar sinds 2013 is er meer vrijheid van reizen. Toch is er nog een probleem: de meeste landen stellen strenge visumeisen aan Cubanen, angstig als autoriteiten zijn dat wie eenmaal is vertrokken uit de politiestaat, er nooit meer terugkeert. Rusland kent deze huiver niet. Onderdanen van de socialistische bondgenoot zijn van harte welkom zonder visum. En laat de KLM-vlucht van Havana naar Moskou nou een overstap vereisen op Schiphol. Cubaanse lhbt'ers die zeggen in eigen land gevaar te lopen vanwege hun geaardheid, maken sinds november gretig gebruik van dit 'lek': ze doen alsof ze naar Rusland gaan, maar vragen halverwege in Nederland asiel aan.

Transitvisum

Het ministerie van Buitenlandse Zaken besloot in januari daarom in allerijl een zogenoemd transitvisum verplicht te stellen voor Cubanen. Sinds 29 januari kunnen zij niet meer visumvrij via Schiphol reizen en komen ze dus ook dat KLM-toestel niet zomaar meer in.

Transvrouw Giselle Jerez (26) was er wel op tijd bij. In november kocht zij een vliegticket met het geld dat ze overhield aan de verkoop van het appartement van haar overleden vader (naast reizen ook al iets dat tot voor kort ondenkbaar was in socialistisch Cuba: een huis verkopen). 'De politie begon mij steeds vaker lastig te vallen', zegt de als man geboren Jerez. 'Ze pakken je dan op omdat je je zogenaamd prostitueert. Of ze zeggen dat je je moet legitimeren, en als ik dan mijn paspoort laat zien zeggen ze dat het vals is, omdat daarin staat dat ik een man ben, terwijl ik eruit zie als een vrouw.'

Jerez ontdekte 'via internet' de Nederlandse route. Ze kwam omdat ze zich niet meer veilig voelt in Havana. 'Er is veel discriminatie van transvrouwen. In de wet staat dat werkgevers geen onderscheid mogen maken, maar in de praktijk gebeurt dat wel. Ik heb mijn studie tot verpleegkundige moeten afbreken, omdat ik als vrouw door het leven wilde en dat niet werd geaccepteerd. En toen ik solliciteerde voor een schoonmaakbaantje in een ziekenhuis, kreeg ik te horen: je mag wel komen werken, maar niet in die vrouwenkleding.'

Nu verblijft ze in het asielzoekerscentrum in Alkmaar, in een kamer die ze deelt met de Cubaanse lesbienne Maria Teresa Arrieta (61). De temperatuur in het eenvoudige vertrek hebben ze tot tropische waarden opgestookt. Op Facebook mogen ze dan wel trots foto's delen van hun eerste keer in de sneeuw ooit, aan de Hollandse kou zijn ze nog niet gewend. Arrieta heeft haar geaardheid het grootste deel van haar leven verborgen gehouden, vertelt ze. 'Ik ben twee keer getrouwd geweest en heb twee kinderen. Ik had wel een vrouwelijke partner, maar voor de buitenwereld was dat mijn beste vriendin. Zij is eerder dit jaar helaas overleden. Ik hoorde van de mogelijkheid om naar Nederland te reizen en ik besloot om te vertrekken. Ik wil me op deze leeftijd niet langer hoeven te verstoppen om wie ik ben.'

De Cubanen zitten verspreid over azc's in het hele land - in Alkmaar zijn ze met zijn tienen: twee transvrouwen, twee lesbiennes en zes homoseksuele mannen. 'We horen van andere Cubanen dat hun asielverzoek is afgewezen', zegt Santiago - een gefingeerde naam, omdat hij vreest dat zijn familie problemen krijgt als hij kritiek geeft op de Cubaanse overheid in een Nederlandse krant. 'En ik weet eigenlijk bijna zeker dat wij ook weg moeten', gebaart hij naar zijn vriend, met wie hij al tien jaar samen zegt te zijn.

Cubaanse politie

Het stel woonde in de badplaats Varadero, een vakantieoord met hagelwitte stranden vol all-inclusiveresorts. 'Ik kon daar goed leven van de fooien van buitenlanders', zegt Santiago, die in een hotel werkte waar veel Nederlanders komen. 'Ik kom hier echt niet om economische redenen, ik had daar genoeg om van te leven. Maar wij zijn het slachtoffer van psychologische oorlogvoering. Er vallen bij ons geen bommen, maar toch leefden wij continu in angst. De Cubaanse politie haat homo's. Vier, vijf keer per jaar werd ik opgepakt zonder dat ik iets had gedaan. Dan zetten ze je één of twee dagen in de cel, zonder dat ze je vertellen wat de beschuldiging is. Dat is Cuba.'

De vraag is of deze voorbeelden voor de Nederlandse overheid ernstig genoeg zijn om de vluchtelingenstatus te rechtvaardigen. Volgens het VN Vluchtelingenverdrag is er een recht op bescherming voor personen die vervolging moeten vrezen vanwege de 'sociale groep' waarvan zij deel uitmaken. Dat is duidelijk het geval voor lhbt'ers in landen waar zware straffen staan op homoseksualiteit en transseksualiteit. Maar daarvan is in Cuba officieel geen sprake.
 
 Van links af Giselle Jerez, Ana Celia Casamayor en
Maria Teresa Arrieta. De Cubanen verblijven in het azc
in Alkmaar.

Half december zei staatssecretaris Harbers (Justitie) in de Tweede Kamer dat discriminatie op grond van seksuele geaardheid op Cuba 'soms voorkomt'. 'Maar tegelijkertijd is er op tal van terreinen sprake van verbetering van de rechten van lhbti's. Laten we zeggen dat het niet het slechtste land is voor lhbti's in die regio.' Volgens de staatssecretaris is er 'in algemene zin' geen reden om aan te nemen dat homo's en transgenders niet terug kunnen naar Cuba. Dat baseert hij mede op het feit dat er bijvoorbeeld een jaarlijkse gay pride wordt gehouden in Havana en dat de dochter van president Raúl Castro opkomt voor homorechten (zie inzet).

Die vaststelling leidt in het kamertje in het Alkmaarse azc tot hoongelach. 'Dat is pure propaganda van de partij', zegt Santiago. 'Ze willen naar het buitenland een mooi imago laten zien, alsof we allemaal vredig samenleven.' Volgens Santiago is dat belangrijk voor het buitenlands toerisme, de grootste inkomstenbron van het eiland. 'Maar de Cubaanse realiteit is dat de beweging van Mariela Castro alleen de lhbt's beschermt die de partij steunen. Andere homo's hebben geen rechten en worden willekeurig gearresteerd.'

Zijn lezing wordt ondersteund door sommige online-artikelen, maar te controleren is het nauwelijks. Er is geen persvrijheid en op Cuba is veel niet wat het lijkt. Wel blijkt uit verslagen van Human Rights Watch dat er veel willekeurige arrestaties plaatsvinden. In 2017 werden volgens de ngo maandelijks rond de 450 mensen zonder duidelijke reden of proces achter de tralies gezet.

Bedreigd met celstraf

Ook de gevluchte lesbienne Ana Celia Casamayor (28) zegt met langdurige celstraf te zijn bedreigd vanwege haar geaardheid. Ze liet haar twee zoontjes - een tweeling van 10 - achter om zichzelf in veiligheid te brengen. Er hing haar een gevangenisstraf van een jaar boven het hoofd, zegt ze. 'De politie heeft mij meerdere keren aangehouden terwijl ik met mijn vriendin op straat liep. Ze zeggen dat ik me heb geprostitueerd, wat niet waar is. Ik kreeg een brief dat ik me eind november opnieuw moest melden in verband met een strafzaak.'

Casamayor wachtte dat moment niet af en ging op zoek naar vluchtmogelijkheden. 'Mijn moeder zei: je zoons hebben meer aan een moeder die ver weg zit dan een moeder die vastzit.' Ze vond een ticket naar Moskou, zogenaamd voor een vakantie. 'In eerste instantie wilde ik ook echt naar Rusland. Pas later sprak ik via de telefoon met mijn neef in de Verenigde Staten, die uitlegde hoe vreselijk anti-homo de Russen zijn. Hij zei: waarom stap je niet uit het vliegtuig in Nederland?'


Nu wacht ze het oordeel van de IND af, maar veel hoop heeft ze niet. Ze kent inmiddels te veel verhalen van afgewezen lhbt'ers. Toch weten de Cubanen in Alkmaar één ding zeker: terug naar Cuba gaan ze niet. 'Dat kan niet meer', zegt Casamayor. 'Dan ga je sowieso de gevangenis in.' In het verleden zijn nogal wat Cubanen die probeerden hun land te ontvluchten bij terugkeer in de cel beland, als 'verraders van de revolutie'. Dan nog liever leven als illegaal of een nieuwe poging wagen in Frankrijk of Spanje. De 61-jarige Arrieta is vastbesloten: 'Wat er ook gebeurt, ik zal sterven in Europa.'

Volkskrant

Tags: lgbt,

logofmoud feromoon.info since 2005 and fero.tips are the same. CONTACT
Alle bronnen van deze site worden verzameld via internet, geen video-opslag, geen opname, uploaden.