‘Veel mensen denken dat ik geen geweten heb en een criminelenknuffelaar ben’

1

0 user and 1 guest has thanked.

Natacha Harlequin

  Advocaat Natacha Harlequin gaat op tv een moeilijk gesprek niet uit de weg – al is het met die besnorde voetbalanalist. Gaat ze de rechtbank voor de tv-studio verruilen? Natuurlijk niet, die toga kreeg ze niet zomaar.

k moet nog even wennen’, zegt strafpleiter Natacha Harlequin (47) wat ongemakkelijk lachend in het souterrain van haar advocatenkantoor, terwijl ze voorzichtig in haar volle bos krullen kneedt. Na ruim 22 jaar draagt ze voor het eerst geen knotje meer, de kenmerkende haardracht van Harlequin. Dat knotje droeg ze ‘uit gemakzucht’, zegt ze, ‘daar zat echt geen visie achter.’ Haar nieuwe frisuur heeft ze onder meer te danken aan een verzoek van een moeder uit Amsterdam-Zuidoost, die vroeg Harlequin om jonge kinderen uit de Bijlmer met een persoonlijk bericht te stimuleren. Harlequin koos ervoor iets te laten zien waarmee ze zichzelf uitdaagt. ‘Ik koos voor een zoektocht naar mijn krullen. Je bent nooit te oud om iets nieuws uit te proberen.’

 

De krullenchallenge staat symbool voor de vrouw die Natacha Harlequin wil zijn: iemand die haar grenzen durft te verleggen en uitdagingen aangaat. ‘Ik denk dat veel mensen dit niet van mij weten. Op tv zien ze vooral een vrouw die haar juridische blik op zware onderwerpen als zedendelicten laat schijnen.’

Het afgelopen jaar werd Harlequin, die in 2019 werd uitgeroepen tot beste raadsvrouw van Nederland, ook bekend vanwege haar tv-optredens over racisme. Tijdens de wereldwijde Black Lives Matter-protesten, naar aanleiding van de dood van George Floyd die door politiegeweld om het leven kwam, was ze een graag geziene gast in talkshows. De strafpleiter werd vooral geroemd om haar empathische en genuanceerde toon in het racismedebat. De meeste lof ontving ze voor haar bijdrage aan de massaal bekeken speciale uitzending van Veronica Inside. Het praatprogramma kwam in juli onder vuur te liggen toen Johan Derksen uitspraken deed die door critici als racistisch werden bestempeld. Adverteerders haakten af en het Nederlands elftal ging over tot een boycot van het programma. Harlequin, die voor de uitzending werd gevraagd nadat andere bekende zwarte Nederlanders een uitnodiging afsloegen, werd met haar beheerste vragen aan Derksen door verschillende tv-recensenten beschreven als de ster van de show. ‘Persoonlijk denk ik dat je geen racist bent’, zei ze tegen Derksen, die zichtbaar ontdooide, ‘maar wat ik je nu vraag: kun je het opbrengen om empathie te hebben?’

Waarom was u wél bereid om het gesprek met Johan Derksen aan te gaan?

‘Ik kende dat hele programma niet; ik kijk er nooit naar, ik ken die mensen niet. Mijn doel was om het gesprek aan te gaan, omdat ik Nederland wilde laten zien dat een gesprek wel degelijk mogelijk is en dat je geen kant hoeft te kiezen. En dat wilde ik doen op tv. Het scheelde dat ik niet naar de studio ging met de intentie om iemand aan te vallen of om te praten. Ik was ook helemaal niet boos. Het enige dat ik wilde, was een goed gesprek voeren met Johan, en ik heb het idee dat dat gelukt is. En dat is niet alleen mijn verdienste, maar ook die van hem.’

Maar hij begon wel met een beledigende opmerking. Hij stelde dat u tweede keus was, omdat anderen niet aan tafel wilden schuiven.

‘Die opmerking kwam niet eens binnen, want het klopt feitelijk dat ik pas na de zoveelste weigerende kandidaat werd gebeld. Maar met die uitspraak benoemde hij ook meteen het probleem: kennelijk wilde niemand anders met hem in gesprek gaan.’

Waar komt uw schild tegen beledigingen vandaan?

‘Mijn moeder was docent en drukte me al van jongs af aan op het hart om uit te gaan van mijn eigen kracht. Dan liet ze me als 6-jarige voor een spiegel plaatsnemen. ‘Mooi hè, Natacha?’, zei ze dan. ‘Dat ben jij; dat is jouw mooie haar, jouw mooie neus, jouw mooie oortjes.’ En ze zei altijd: ‘Alleen jij kent jouw energie, niemand dringt daar zomaar even binnen.’ Dat is mij altijd bijgebleven. 

 

‘Dus op het moment dat ik de keuze maakte om in dat praatprogramma te zitten, ging ik daarheen met een helder doel en met de juiste intentie. Beledigen of onbeleefd zijn zit niet in mijn aard, want zo ben ik niet opgevoed. En wat ik geef, krijg ik altijd terug. Dat gebeurde ook in de studio. Johan moet hebben gevoeld dat ik me niet beledigd ga voelen of met dezelfde energie reageer.’

Heeft u Johan Derksen nadien nog gesproken?

‘Nee, maar dat zou ik wel graag willen, zonder camera’s. Ik weet dat hij het debat op een empathische manier kan aangaan, want toen ik daar aan tafel zat, keek hij me respectvol aan. Ik weet dat sommige mensen dit misschien niet geloven na alles wat hij heeft gezegd, maar ik hoop wel dat iedereen heeft kunnen zien dat verbinding mogelijk is.’

Natacha Harlequin werd geboren in Delft, als enig kind in een Surinaams gezin. Haar moeder gaf les op een basisschool, haar vader werkte bij Delta Lloyd. Harlequin leidde als kind een vrij zorgeloos bestaan. Ze studeerde rechten aan de Universiteit Leiden en werd lid van de Leidse studentenvereniging Minerva, waaraan ze warme herinneringen heeft. 

 

Tot haar 20ste heeft ze naar eigen zeggen nooit discriminatie ervaren. Ook de incidenten die ze op latere leeftijd meemaakte, waren op één hand te tellen. Maar de keren dát ze zich gediscrimineerd voelde, noemt Natacha ‘heftig’. ‘Ik ben eens in het gerechtshof van Amsterdam aangezien voor verdachte, terwijl ik netjes gekleed was als raadsvrouw. En dat overkomt me dan bij een gerechtshof, nota bene.’

Er zijn zwarte en bruine Nederlanders die minder kansen hebben gehad, die daarnaast zo veel racistische aanvallen hebben ervaren dat ze het niet meer kunnen opbrengen om rustig het gesprek aan te gaan om de verbinding te zoeken.

‘Dat begrijp ik heel goed. Ik spreek ze ook en dwing ze nergens toe. Iedereen heeft zijn eigen achtergrond, ervaringen en denkkader. Er wordt mij binnen de antiracismebeweging weleens verweten dat ik te mild of geprivilegieerd ben om het woord te nemen. Maar ik vind het belangrijk dat wij als zwarte Nederlanders niet ten koste van elkaar, maar naast elkaar van ons laten horen. Naast een artiest als Akwasi en een politicus als Sylvana Simons, kan er ook een Natacha zijn. Het ene geluid is niet beter dan het ander.’

Wie zou u nog meer willen spreken over racisme en diversiteit?

‘Jeroen Pauw is de eerste die in mij opkomt. Hij was en is een toonbeeld in medialand. Ik zou graag willen weten welke keuzen hij in zijn loopbaan heeft gemaakt om meer diversiteit en inclusiviteit in zijn redactie te krijgen. Ik wil weten hoe hij hier nu tegenaan kijkt en wat hij kan nu betekenen achter de schermen.’

Ik proef kritiek uit uw woorden.

‘Nee, ik ben echt benieuwd. Hij heeft ooit op tv gezegd dat hij nooit redacteuren met een diverse achtergrond tegenkomt. Ik hoor uit gesprekken in het land dat die mensen er wel degelijk zijn, ook in de tijd dat hij nog een eigen talkshow had.’

https://images0.persgroep.net/rcs/WGnNTO89GW_EMVklFLd1ahHDGL0/diocontent/179800730/_fitwidth/1240?appId=93a17a8fd81db0de025c8abd1cca1279&quality=0.9" data-title data-height="6000" data-width="5668" /> Beeld Marc de Groot

U heeft ooit in een interview met de Volkskrant gezegd dat u in 2017 het bedrijf van Pauw zelf heeft benaderd met de vraag om zo nu en dan als deskundige aan tafel te zitten. Hoe ging dat?

‘Ik zou 44 jaar worden en deed dat belletje cadeau aan mezelf. Mijn zoon vroeg mij kort daarvoor of er wel zwarte mediamensen in Hilversum werken, afgezien van de zwarte nieuwslezeressen. Dus ik belde, en vroeg: mag ik in de kaartenbak? In eerste instantie ontkenden de mensen van zijn bedrijf dat er zoiets als een kaartenbak bestond. Vervolgens vroeg ik of ik Jeroen Pauw dan zelf mocht spreken – even een kopje koffie doen. Ik kreeg bijna iedereen aan de lijn, en steeds kreeg ik weer te horen dat dat niet mogelijk was.

‘Misschien heeft het verzoek hem nooit bereikt. Beschouw deze anekdote ook vooral niet als kritiek op zijn mensen die het misschien wel voor me hebben geprobeerd maar hem niet konden bereiken. Waar het mij om gaat, is dat het kennelijk erg moeilijk is om iemand op die positie te bereiken. Stel dat je een hele goede redacteur bent uit de Bijlmer of Groenlo, dan is een gesprek dus blijkbaar vrijwel onmogelijk. Hoe wil je dan een inclusieve redactie krijgen? Als Margriet van der Linden en Nico Arends (hoofdredacteur van de talkshow M, red.) mij niet hadden benaderd met de wens dat ze voor hun format nieuwe namen en gezichten en meer inclusiviteit wilden, was ik tot op de dag van vandaag nergens op tv verschenen. Zij gaven me een kans.’

Binnen de strafrechtadvocatuur is het ook nog niet erg divers.

‘Van studenten krijg ik weleens de vraag of het zin heeft om bij een groot advocatenkantoor te solliciteren, omdat ze geen alcohol willen drinken. De borrelcultuur is niet mijn cultuur, zeggen ze dan. Dan zeg ik: ‘Hier doe je jezelf tekort. Je hoeft geen alcohol te drinken, je kunt ook een colaatje bestellen. Maar je zult toch echt moeten netwerken op een borrel, want daar worden de deals gesloten, daar kun je tijdens informele gesprekken laten zien wat je te bieden hebt. Dat zullen ze onthouden, en misschien vragen ze je later dan voor een mooie functie. Dat geldt ook voor redacteuren van kleur die aan de slag willen in de media: ga netwerken, bezoek die borrels. In de media staan ze inmiddels te springen om inclusiviteit.’

Wat wilt u die ambitieuze jongeren nog meer meegeven?

‘Dat het geen kwaad kan om je aan te sluiten bij een studentenvereniging. Niemand in mijn omgeving snapte dat ik me bij Minerva wilde aansluiten en in een vies studentenhuis wilde wonen. Maar ik heb veel gehad aan de mensen die ik tijdens mijn studententijd leerde kennen. We hielpen elkaar met sollicitatiebrieven, gaven elkaar feedback. In mijn jaarclub was er niemand die een brief de deur uitdeed zonder dat er eerst drie mensen naar hadden gekeken. En ik had lekker bij mama thuis kunnen blijven wonen, maar ik wilde zelfstandig worden. Thuis blijven wonen is comfortabel, maar het belemmert je ontwikkeling.’

De succesvolle tv-optredens van Natacha Harlequin leverden haar dit jaar een prominente rol op in een nieuwe dagelijkse actualiteitenprogramma, Dit vindt Nederland, dat ze met Mart Grol presenteerde. In het discussieprogramma mochten bekende en onbekende Nederlanders op actuele stellingen reageren en met elkaar in discussie gaan. Eind augustus verscheen de eerste uitzending op SBS 6. Nog geen drie weken later werd Dit vindt Nederland van de buis gehaald vanwege tegenvallende kijkcijfers.

Waarom werd het format niet massaal door kijkers omarmd, denkt u?

‘Ik weet het niet precies. Ik denk dat veel mensen gaandeweg coronamoe werden. Het nieuws werd destijds overheerst door de crisis, dus daar gingen de actuele stellingen natuurlijk ook vaak over. Ik denk dat mensen moedeloos werden van de crisis en iets lichters wilden.’

De voornaamste kritiek ging over de ietwat chaotische sfeer tijdens de uitzendingen: de show zou te veel meningen laten horen, mensen zouden te veel door elkaar praten, het tempo lag te hoog. Een tv-recensent van de Volkskrant noemde het programma ‘Twitter-tv’.

‘De meningen kun je niet achterwege laten: het is een debatprogramma. Per uitzending hebben we gekeken waar we eventueel aan het format konden sleutelen. Waar mag het tempo rustiger? Waar kan een stelling af? Geen uitzending is hetzelfde geweest. Met elke samenstelling van sprekers krijg je een andere dynamiek. Dat valt lastig te regisseren.’

Angela de Jong, tv-recensent bij het AD, vond dat u te woest in de camera keek. Ze suggereerde bovendien dat u deze tv-klus aan uw huidskleur te danken had.

‘Die column was aan mij voorbijgegaan, als mijn tante er niet over was begonnen. ‘Ze schrijft niet over de inhoud, maar over je blik’, zei ze. Mijn tante wilde weten of ze ook iets over mijn blik had geschreven als ik blond haar en blauwe ogen had. Ik weet het antwoord niet. Ik vroeg mijn man of ik echt zo agressief in de camera keek. ‘Je bent de minst agressieve persoon die ik ken’, antwoordde hij. Maar wat wel zo is, zei hij vervolgens, is dat ik altijd geconcentreerd kijk als ik naar iemand luister. En dat mijn pupillen op tv niet te zien zijn omdat ik donkere ogen heb. Misschien, opperde hij, bedoelde ze dat wel met ‘woeste blik’. Misschien heeft Angela de indruk dat ik nooit vrolijk kijk. Er valt ook weinig te lachen als ik over zware onderwerpen spreek, nietwaar?’

Blijft u als advocaat werken of smaakt de mediawereld naar meer?

‘Op mijn hoofd zit geen etiket. De advocatuur gooi ik in ieder geval niet zomaar over de schutting. Weet je wel hoe hard ik heb gewerkt om te komen waar ik nu sta als raadsvrouw?’

In januari is Natacha Harlequin negentien jaar strafrechtadvocaat. Ze werkte bij grote advocatenkantoren in Amsterdam en Utrecht. Sinds 2008 bestiert ze met haar echtgenoot Jacq Taekema een eigen advocatenkantoor in Den Haag. In haar praktijk richt Harlequin zich vooral op zaken rond gewelds-, levens- en zedendelicten. Een van haar bekendste cliënten was Bekir E., een dertiger die zijn ex, de 16-jarige Hümeyra, vlak bij haar school doodschoot.

Harlequin: ‘Er zijn nog veel mensen die denken dat ik geen geweten heb en een criminelenknuffelaar ben. Maar ik ben misschien wel de strengste persoon in de omgeving van mijn cliënten. Ik stel altijd kritische vragen. Negen van de tien keer ben ik niet de gezellige advocaat die zij hadden verwacht. Het contact is strikt zakelijk en als advocaat probeer ik mijn cliënten zo goed mogelijk door het proces te begeleiden.’

Om de belangen van haar cliënten zo goed mogelijk te behartigen, probeert Harlequin zich altijd in een verdachte te verplaatsen. Zo bezoekt ze altijd de plaats delict, om geen detail over het hoofd te zien dat het verhaal van haar cliënt kan ondersteunen. Ze schuwt ook geen onorthodoxe methoden om zich in een verdachte in te leven. ‘Ik heb me een keer een paar uur in een penitentiaire inrichting laten opsluiten. Ik wilde zelf ervaren hoe het is als de macht en controle over je leven volledig bij een ander ligt. En geloof me: niet kunnen beschikken over je vrijheid is een beperking die je raakt tot op het bot. Geen magnetron of tv in je cel kan tegen dat rotgevoel op.’

https://images0.persgroep.net/rcs/9ZTLCWY8yBc6MdXSvx0Cw0MLmO4/diocontent/179800724/_fitwidth/1240?appId=93a17a8fd81db0de025c8abd1cca1279&quality=0.9" data-title data-height="6000" data-width="4333" /> Beeld Marc de Groot

Waarom deed u dat?

‘Omdat ik ervan overtuigd ben dat je als advocaat eerst moet doorvoelen wat er op het spel staat voor je cliënten.’

Sinds een paar jaar ziet Harlequin de sfeer in de rechtbank verharden: ‘Officieren, rechters, maar ook advocaten zelf kunnen soms erg hard zijn in de bejegening van een andere procespartij.’ Ook de menselijke waardigheid van een verdachte wordt weleens uit het oog verloren, meent Harlequin. Toen een cliënt die verdacht werd van een moord voor de raadkamer moest komen, verscheen ze in een scheurpak dat ze van de politie kreeg. ‘Voor de helderheid: een scheurpak is een licht doorschijnend papieren pak met openingen. Terwijl mijn cliënt ongemakkelijk naar binnen kwam lopen, probeerde ze met één hand haar kruis te bedekken. Haar andere hand hield ze voor haar boezem, omdat het pak met name op die plekken extra doorschijnend was. Dat was de enige keer in mijn loopbaan dat ik met stemverheffing heb gesproken. Verdachten zijn vaak mensen met een stoornis, een verslaving of van alles bij elkaar. Behandel ze dan ook als mensen. Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doet dat ook de ander niet, zei mijn christelijke moeder altijd. Ik ben ook gelovig: al ga ik zondags niet naar de kerk, ik benader mensen wel vanuit de christelijke basiswaarden.’

Waar komt die verharding binnen het strafrecht vandaan, denkt u?

‘De liquidatiezaken zijn heftiger geworden en de tijdsdruk is toegenomen. Dat doet iets met de procesdeelnemers. De strafrechtadvocatuur is topsport, je moet continu alert zijn. Als je een paar jaar alleen maar heftige zaken doet, dan moet je hard je best doen om je brein fris te houden. Roofbouw ligt altijd op de loer.’

Komt u ook racisme tegen in het rechtssysteem?

‘Er wordt zeker anders gekeken naar Mohammed uit een achterstandswijk en Jan-Pieter uit Amsterdam-Zuid. Je ziet het bij staandehoudingen op basis van etnisch profileren. Je merkt het aan hoe verdachten van kleur sneller worden vervolgd. Ik heb eens een cliënt gehad met een lichtbruine kleur die een gevecht tussen twee witte jongens wilde stoppen. Maar ook hij kreeg klappen en sloeg van zich af. Als de betrokkenen allen wit waren geweest, was er waarschijnlijk niks aan de hand geweest. Dan liep het af met een sisser. Maar nu kwam het tot een hele zitting. Ik zeg dan tegen mijn cliënt: probeer nooit meer iemand te helpen als een gevecht uitbreekt. Dat geef ik nu ook mee aan mijn zoontje van 11 jaar, dat hij in onze buurt niet het voordeel van de twijfel krijgt. Het valt me op dat getuigen, wit én zwart, zich wel vaker in huidskleur vergissen als ze een signalement moeten opgeven van een verdachte die niet van hetzelfde ras is. 

‘Als je trouwens de rechtspraak zou vragen of dit verhaal klopt, dan zouden ze het ontkennen – al is het maar omdat ze het niet herkennen. Maar gelukkig zijn er ook rechters, rechercheurs en officieren die hun eigen blinde vlekken proberen te bestrijden door cursussen te volgen. Ik word ook geregeld gevraagd om mijn visie te delen.’

Wat vertelt u dan?

‘Dat inclusiviteit nodig is binnen een organisatie om elkaars blinde vlekken te herkennen. Daarvoor moeten niet alleen meer mensen van kleur worden aangesteld, maar moet men ook het pijnlijke gesprek met hen aangaan en een veilige werkomgeving waarborgen. En zolang interesse in de ander het uitgangspunt is – en daar ga ik van uit – dan moet dat goed komen. 

‘We hebben ook geen keus. In de nabije toekomst kunnen we niet eens meer van ‘zwart’ en ‘wit’ spreken, omdat het dan achterhaald is. Je ziet nu al in reclames veel ‘tusseninsels’, zoals mijn zoontje zichzelf als kind van een zwarte moeder en een witte vader noemt. En geloof mij maar: binnen niet al te lange tijd zijn de tusseninsels niet meer de minderheid, maar de norm.’

 
 

CV  Natacha Harlequin

7 augustus 1973 Geboren in Delft

2002 Beëdigd als advocaat in Amsterdam na haar studie Rechten aan de Universiteit Leiden

2007 Oprichting eigen advocatenkantoor Taekema Harlequin Advocaten

2017-2020 Gastoptredens M, Beau, Op1, DWDD en Jinek

2018-2010 Vaste deskundige M

2018-2020 Vaste gast Ladies Night (Net 5)

2019 Raadsvrouw van het Jaar

2020 Presentator Dit vindt Nederland (SBS 6)

Natacha Harlequin is getrouwd met advocaat Jacq Taekema. Samen hebben ze een zoon die nu 11 jaar is.


VOLKSKRANT


Tags: Natacha Harlequin

Comments powered by CComment

Articles - FJ Related Plus